Erfbelasting: De meest (on)rechtvaardige belasting

Zodra het woord erfbelasting valt, vliegen de meningen om je oren alsof het rijpe appels zijn, die uit een boom vallen. Zeker nu meningen razendsnel worden verspreid via social media.

Al een aantal jaren relatieve rust 

Sinds 2010 zijn er geen grote wijzigingen geweest in de erfbelasting. Daar lijkt verandering in te komen. De eerste ingrijpende aanpassingen sinds 2010 tekenen zich af aan de fiscale horizon. Het proces van aanpassen start met adviezen van topambtenaren aan de Eerste en Tweede Kamer. “Geachte Kamer, het wordt tijd om wat zaken aan het fiscale erfrecht te herzien”. De ambtenaren hebben het dan vaak over: Ongewenste bijeffecten, maatschappelijke context, budgettaire gevolgen, ontwijkingsroute ’s en meer van dat soort ambtelijke taal.

De discussie barst los

Deze adviezen met betrekking tot aanpassingen in het erfrecht zijn recent gepubliceerd. Hoewel een ambtelijk rapport nog geen wet is, begint hiermee het proces van het “klaarmaken der geesten” voor een wetsaanpassing. Met het verschijnen van de adviezen is ook de maatschappelijke discussie inmiddels losgebarsten.

Erfbelasting: you love it or you hate it

Het debat over erfbelasting verdeelt al jaren Nederlanders in twee kampen. Iedereen heeft een mening: Je bent óf een fervent tegenstander, óf een fanatiek voorstander. Er is weinig ruimte voor pragmatisme. De loopgraven zijn diep: Haves versus have-nots, links versus rechts, behoudend versus progressief, sociaal versus liberaal, rijk versus arm.

De voorstanders van erfbelasting

Het klinkt paradoxaal, maar veel Nederlanders vinden dat de erfbelasting juist omhoog mag. Waarom? Hun redenering is logisch:

• “Waarom betaal ik 40% belasting over mijn eigen inkomen, terwijl iemand die hetzelfde geld erft niets hoeft af te dragen?”

• “Als je de staatsloterij wint, betaal je toch ook kansspelbelasting? Waarom een kind niet over een erfenis laten betalen?”

• “Erfbelasting vergroot de ongelijkheid en kansen in de maatschappij. De rijken worden rijker en de armoede blijft.”

Voorstanders zien erfbelasting als een vorm van inkomen van de krijger. En inkomen hoort belast te worden – net als loon, winst, dividend, rente, huurinkomsten etc...Hun standpunt is logisch en begrijpelijk. 

De Tegenstanders van erfbelasting

Aan de andere kant staan de tegenstanders:

• “Ik heb hard gewerkt, netjes gespaard, inkomstenbelasting betaald, jaarlijks box 3 belasting afgedragen en nu komt de belastingdienst nog een keer langs. Drie keer belasting betalen is gewoon oneerlijk.”

• “Het is mijn geld, daar moeten ze afblijven”

• “Degenen die alles hebben opgemaakt worden geholpen door de regering en degenen die netjes hebben gespaard, worden gepakt”

• “Ik ga wel emigreren, Kapitaal vlucht snel naar het buitenland en dan hebben ze niks” 

Tegenstanders van erfbelasting zien erfenissen als vermogen dat al (m)eerdere keren is belast. Hun standpunt is logisch en begrijpelijk. 

Hulp van de wetenschap? 

Economen schrijven rapporten en tonen aan dat de voorstanders gelijk hebben.  Andere economen schrijven rapporten waarin ze aantonen dat de tegenstanders ook gelijk hebben. Statistici tonen achteraf aan dat geen van beide groepen volledig gelijk heeft. Conclusie; De loopgravenoorlog duurt voort.

Inkomen versus vermogen

Het verschil tussen beide kampen zit hem vooral in de bril waardoor men naar erfbelasting kijkt. Kamp-voor ziet erfbelasting als inkomen. Kamp-tegen ziet erfbelasting als vermogen. Dat maakt nogal wat uit. Inkomen belasten zijn we wel gewend. Vermogen belasten, dat is andere koek. Luister maar naar de felle box 3-discussie die al jaren woedt.

Politiek Dilemma: Wie moet uit de loopgraaf?

De politiek staat voor de uitdaging om veranderingen in de erfbelasting langs deze twee kampen te loodsen. Een compromis heet dat, of een besluit via de maatschappelijke tafel overeengekomen. 

Nood breekt wet of eigenlijk, nood maakt wet

Toch is één ding duidelijk: de overheid heeft jaarlijks meer geld nodig. Omdat de overheidsuitgaven haast wetmatig stijgen, moeten de inkomsten omhoog. Afschaffen of verlagen van erfbelasting is dan simpelweg geen optie. Gestegen huizenprijzen en de groei van het totale vermogen van huishoudens. Daardoor zullen er de komende decennia meer en grotere erfenissen zijn. Dit biedt kansen voor de staatskas. Maar we willen ook geen al te grote revolutie in Den Haag. Verkiezingen zijn tenslotte tegenwoordig nooit ver weg. 

Wat staat ons te wachten? 

Reken daarom op een geleidelijke verhoging van de erfbelasting de komende jaren. In kleine stappen en verpakt in onherkenbaar politiek jargon. Het proces is in gang gezet; de erfbelastingtrein rolt. De belastingverhoging wordt verhuld in een politiek rookgordijn van ambtelijke taal. Omgekat en verpakt als een “vrijheidsbijdrage”, “aanpassing aan maatschappelijke norm”, “wijziging in de tariefstructuur”, “grondslagverbreding” of “aanpassing aan de levensverwachting”. Allemaal mooie woorden maar if it looks like a duck, swims like a duck, and quacks like a duck, then it probably is a duck.

Het voordeel van vooruitkijken

Ben je een voorstander van een hogere erfbelasting? Weest gerust, het gaat gebeuren. Niet al te snel, maar het komt, echt waar. Betaal je liever minder dan meer erfbelasting? Je bent gewaarschuwd. Maar kijk vooruit: plannen loont. Door vooruit te denken en tijdig te handelen, laat zich veel fiscale schade beperken.   

Meer weten? Maak een vrijblijvende afspraak voor advies.

Maak een vrijblijvende afspraak

Bel ons gerust op 085 043 69 30 voor een afspraak bij een van onze kantoren in Nuenen (Eindhoven), ’s-Hertogenbosch of Tilburg.